EN 15085 — przewodnik dla producentów konstrukcji kolejowych

Norma EN 15085 — Kolejnictwo. Spawanie pojazdów szynowych i ich komponentów to wymaganie, które w praktyce decyduje o tym, czy producent konstrukcji może dostarczac swoje wyroby producentom taboru kolejowego (Alstom, Siemens, Stadler, Newag, Pesa, Bombardier) oraz zarzadcom infrastruktury (PKP PLK, koleje regionalne, operatorzy metra). Bez waznego certyfikatu EN 15085 zlecenie po prostu nie zostanie udzielone.

W niniejszym przewodniku wyjasniamy strukture normy, klasy certyfikacji, wymagania na koordynatora spawalnictwa, dokumentację technologiczna oraz przebieg audytu certyfikacyjnego prowadzonego przez LL-C Polska.

Struktura normy EN 15085

Norma składa się z piciu części, które łącznie definiuja system jakości spawania w przemysle kolejowym:

• EN 15085-1 — postanowienia ogólne
• EN 15085-2 — wymagania jakościowe i certyfikacja zakładów spawalniczych (najważniejsza dla producentów)
• EN 15085-3 — wymagania konstrukcyjne (klasyfikacja zlaczy spawanych ze względu na obciazenie i konsekwencje uszkodzenia)
• EN 15085-4 — wymagania produkcyjne
• EN 15085-5 — kontrola, badania i dokumentacja

Certyfikacji podlega zakład spawalniczy zgodnie z częścią 2 normy. Audyt certyfikacyjny obejmuje weryfikację, czy organizacja spełnia wymagania techniczne i organizacyjne odpowiednie dla deklarowanej klasy.

Klasy certyfikacji CL1–CL4

EN 15085 definiuje cztery klasy certyfikacji odpowiadające zakresowi i odpowiedzialności wykonawcy:

• CL1 — pełna kompetencja: konstrukcje nośne, krytyczne dla bezpieczeństwa, odpowiednio CC1 i CC2 (Certification Class). Wymagana dla zakładów produkujących nadwozia, podwozia i wozki.
• CL2 — komponenty CC2 i CC3 (np. uchwyty, wsporniki, elementy systemu hamulcowego niskoodpowiedzialnosciowe). Wymagania na koordynatora spawalnictwa nadal znaczące.
• CL3 — komponenty CC3 i CC4 (elementy o niskiej odpowiedzialności, np. obudowy, oslony niesilowe).
• CL4 — wylacznie zlaczane elementy CC4 (najnizsza klasa).

Wybór klasy nie jest dowolny — wynika z rzeczywistego zakresu wyrobów, które organizacja chce produkowac. Producent wozków musi posiadać CL1, podczas gdy producent szafek wnetrznych może ograniczyc się do CL3.

Wymagania na koordynatora spawalnictwa

Każda klasa certyfikacji wymaga zatrudnienia (lub formalnego powolania) koordynatora spawalnictwa zgodnie z ISO 14731:

• CL1: koordynator z pełnymi kompetencjami technicznymi (poziom IWE — International Welding Engineer)
• CL2: koordynator z kompetencjami pełnymi lub specyficznymi (IWE lub IWT — International Welding Technologist)
• CL3: kompetencje specyficzne (IWT lub IWS — International Welding Specialist)
• CL4: kompetencje podstawowe (IWS lub równorzędne)

Brak udokumentowanego koordynatora spawalnictwa o wymaganym poziomie jest najczestsza niezgodnością stwierdzana podczas audytów EN 15085.

ISO 3834 jako fundament

Część 2 normy EN 15085 odwoluje się wprost do ISO 3834-2/-3/-4 jako zestawu wymagań jakościowych dla procesu spawalniczego. W praktyce oznacza to, że wdrożenie ISO 3834-2 (pełne wymagania) jest niezbędnym fundamentem dla CL1 i CL2. Wiele zakładów uzyskuje certyfikat ISO 3834 przed przystapieniem do certyfikacji EN 15085 — pozwala to zweryfikować dojrzalosc systemu jakości spawalniczego przed audytem kolejowym.

Dokumentacja technologiczna

Audyt EN 15085 wymaga przedstawienia kompletu dokumentacji spawalniczej:

• WPS (Welding Procedure Specification) — instrukcje technologiczne spawania
• WPQR / WPAR (Welding Procedure Qualification Record / Welding Procedure Approval Record) — protokoly kwalifikacji technologii zgodnie z EN ISO 15614
• Kwalifikacje spawaczy zgodnie z EN ISO 9606-1 (stał) lub EN ISO 9606-2 (aluminium), z aktualnością ważności
• Karty oceny ryzyka dla operacji spawalniczych
• Plany kontroli i badan (NDT — VT, PT, MT, RT, UT) z odniesieniem do kwalifikacji personelu wg EN ISO 9712
• Procedury napraw wad spawalniczych
• Dokumentacja śledzenia materiałów (3.1 lub 3.2 wg EN 10204)

Przebieg audytu certyfikacyjnego

Audyt certyfikacyjny LL-C w zakresie EN 15085 prowadzi audytor wiodacy posiadający kwalifikacje spawalnicze (IWE/IWT). Standardowy harmonogram:

1. Audyt etap 1 (1 dzien) — przegląd dokumentacji systemu, weryfikacja kwalifikacji personelu, przegląd WPQR
2. Audyt etap 2 (1–3 dni w zależności od klasy i wielkości zakładu) — obserwacja procesów spawalniczych w hali, weryfikacja zlaczy testowych, audyt magazynu materiałów dodatkowych, weryfikacja zapisów kontroli jakości
3. Decyzja certyfikacyjna — w ciagu 30 dni od zakończenia audytu
4. Wystawienie certyfikatu — ważność 3 lata, audyty nadzoru co 12 miesięcy

Kto musi spełniać EN 15085?

• Producenci nadwozi i podwozi pojazdów szynowych
• Producenci wozków, ram wozków i komponentów zawieszenia
• Wykonawcy prac modernizacyjnych i naprawczych taboru kolejowego
• Producenci zbiorników, rurociagów i konstrukcji wnetrznych pojazdów szynowych
• Poddostawcy wymienionych grup, jeżeli ich wyroby są montowane na pojezdzie

Brak certyfikatu uniemozliwia uczestnictwo w przetargach producentów taboru oraz wpis na listę kwalifikowanych dostawców PKP Cargo, PKP Intercity, Kolei Mazowieckich i innych przewozników.

Najczęstsze pytania

Czy EN 15085 zastępuje ISO 9001?

Nie. EN 15085 jest norma sektorowa dotyczaca wylacznie procesów spawalniczych. ISO 9001 obejmuje cały system zarządzania jakością organizacji. W praktyce większość producentów utrzymuje obie certyfikacje równolegle.

Czy można zaczac od CL3 i przejsc do CL1?

Tak. Często stosowana ścieżka rozwoju to certyfikacja CL3 lub CL2, a następnie rozszerzenie zakresu do CL1 po zatrudnieniu IWE i wdrożeniu pełnego ISO 3834-2.

Jak długo trwa przygotowanie do certyfikacji?

Dla zakładu, który nie posiada wcześniej żadnego systemu jakości spawalniczego: 6–9 miesięcy. Dla zakładu z wdrożonym ISO 9001 i podstawowa dokumentacja spawalnicza: 3–4 miesiące.

Kto wystawia certyfikat?

Certyfikaty EN 15085 wystawiają jednostki certyfikujące akredytowane przez krajowe jednostki akredytacyjne (CIA, DAkkS, UKAS, ANAB) i uznane przez ECWRV (European Committee for Welding of Railway Vehicles). LL-C jest jedna z takich jednostek.

Powiązane artykuły LL-C

• ISO 3834 vs EN 15085 — kiedy która norma
• Jak wybrać akredytowaną jednostkę certyfikującą
• Ile naprawdę kosztuje certyfikacja ISO 9001

Chcesz uzyskać wycenę certyfikacji EN 15085? Skontaktuj się z LL-C Polska — +48 730 668 341 lub [email protected].